Nekkramp is een plotselinge, onwillekeurige samentrekking van de nekspieren. Het voelt meestal aan als een scherpe, stroeve pijn die je beweging beperkt. Veel mensen ervaren het als het “verplaatsen” of “schieten” van de nek: het gevoel dat de spieren volledig vastzitten. Hierbij kan de nek helemaal stijf aanvoelen en het draaien of kantelen van het hoofd erg pijnlijk zijn. Soms gaat kramp in je nek gepaard met hoofdpijn of uitstralende pijn naar de schouders. Neck spasms, zoals ze in het Engels heten, zijn een veelvoorkomend verschijnsel bij volwassenen van alle leeftijden.
Oorzaken van nekkramp
Nekkramp ontstaat meestal door overbelasting of spanning van de nekspieren. Enkele veelvoorkomende oorzaken zijn:
Ongewone houdingen: Langdurig zitten of staan in dezelfde positie, bijvoorbeeld met het hoofd langdurig voorover of scheef. Vaak gebeurt dit bij veel telefoneren met de telefoon tussen oor en schouder of bij het langdurig naar een scherm staren (computerscherm, smartphone) (1). Daarnaast kan een verkeerde slaaphouding of een slecht ondersteunend kussen ‘s nachts al leiden tot stijve spieren.
Plotselinge bewegingen of inspanning: Het maken van een snelle draai van de nek of het optillen van een te zwaar voorwerp kan de spieren teveel belasten. Denk aan tillen of een onverwachte val beweging. Bij sportblessures of onhandige bewegingen (bijv. bij tillen) kan de nek reageren door samen te trekken.
Stress en spanning: Psychische stress vertaalt zich vaak in fysieke spierspanning. Als je bijvoorbeeld gespannen bent, houd je onbewust je nek en schouders aangespannen. Dit kan na verloop van tijd leiden tot kramp. Spiegel je stressniveau als oorzaak wanneer nekkramp bij je optreedt, zeker als je bijvoorbeeld aan je bureau zit of tijdens een drukke werkdag (1).
Uitdroging en voeding: Voldoende vocht is essentieel voor een goede spierfunctie. Uitdroging en een tekort aan mineralen zoals magnesium, kalium of calcium kunnen de kans op spierspasmen vergroten. Bij onvoldoende inname of overmatig zweten (denk sport, sauna, warme dagen) kun je eerder last krijgen van kramp in je nek..
Onderliggende aandoeningen: Minder vaak is nekkramp het gevolg van medische problemen zoals artrose van de nekwervels, een hernia (schijfuitstulping) of een infectie. Zo’n aandoening kan de zenuwen prikkelen en bij een plotselinge beweging kramp veroorzaken. Ook een (zeer zeldzame) oorzaak is meningitis: daarbij wordt het nekgebied zeer gespannen, een klassieke “stijve nek”. Maar in de volksmond wordt ‘nekkramp’ vooral gewoon gebruikt bij spierkramp, niet bij zo’n infectie.
In de praktijk gaat nekkramp vaak samen met lokale problemen of pijn in de schouders en bovenrug. Veel mensen ervaren dat als de nek spant, automatisch de schouders meeklemmen. Het is belangrijk om je houding gedurende de dag te observeren om deze oorzaken te vermijden. Als voorbeeld zou je regelmatig een korte pauze kunnen nemen om even je nek te draaien of rekken als je lang moet werken. Ook een goede bureaustoel, beeldscherm op ooghoogte en een ergonomisch hoofdkussen zijn erg nuttig om kramp in je nek te voorkomen.
Nekkramp symptomen
Bij nekkramp ontstaan meestal direct de volgende klachten:
Plotselinge, scherpe of stekende pijn in de nek. Dit is het meest opvallende symptoom. De pijn kan ook dof aanvoelen, maar wordt vaak scherp gevoeld bij elke beweging.
Spierstijfheid en bewegingsbeperking: Na de kramp trekken de nekspieren samen, waardoor je het hoofd moeilijk kunt draaien of buigen. Je nek voelt geblokkeerd of “op slot” en zelfs lichte bewegingen kunnen pijnlijk zijn.
Spanning in de schouders en bovenrug: Omdat de nekspieren en schouderspieren samenwerken, voel je soms ook stijfheid in de schouders. Veel mensen houden automatisch de schouders omhoog of gespannen bij nekpijn.
Hoofdpijn of uitstralende pijn: Het is niet ongewoon dat nekkramp gepaard gaat met een bonzende of zeurende hoofdpijn. Door de gespannen nekspieren kan de pijn uitstralen naar het achterhoofd of voorhoofd. Sommige mensen krijgen een “spanningshoofdpijn” als gevolg van nekspanning.
Gevoel van vermoeidheid: Pijn en ongemak vragen veel energie. Het lichaam kan het zwaar hebben van een aanhoudende spierspanning, wat kan leiden tot algehele vermoeidheid of een dof gevoel.
Deze symptomen zijn gelukkig meestal tijdelijk en verdwijnen vaak binnen enkele dagen tot een week. Zodra je de oorzaak (bijv. een vervelende houding of stress) aanpakt en de spieren ontspant, neemt de kramp geleidelijk af.
Wanneer de huisarts bellen?Let wel op bepaalde signalen: aanhoudende hevige pijn, koorts of prikkelingen in armen kan op iets ernstigers wijzen. Als je nekpijn samen gaat met hoge koorts, misselijkheid, een slag in je hersenen of andere ongewone symptomen, neem dan contact op met een arts. Maar voor een gewone spierkramp voldoet het bovenstaande advies vaak om snel te herstellen.
Nekkramp verhelpen: behandelingen
Het goede nieuws is dat de meeste nekkrampen thuis te behandelen zijn. Enkele effectieve behandelmethoden zijn:
Zachte strekoefeningen of mobiliteitsoefeningen: Even de nek voorzichtig strekken kan kramp helpen verlichten. Buig je hoofd langzaam naar één schouder en houd dit 20-30 seconden vast, herhaal daarna naar de andere kant. Draai je kin naar elke schouder toe en houd ook hier even aan. Deze rekoefeningen verlengen de verkrampte spieren en kunnen de pijn verminderen (1). Doe dit rustig en alleen binnen de pijngrens.
Massage van de nekspieren: Laat iemand anders zachte druk uitoefenen of masseer zelf de achterkant van je nek. Een simpele methode is je nek met je handen zacht te knijpen en je duimen in cirkels te laten bewegen over de stijve plekken. Massage ontspant de spieren, vermindert de spanning en verbetert de bloedcirculatie in het gebied (1) (2). Zelfs een korte massage van vijf minuten kan al helpen. Een warm kompres vooraf (bijvoorbeeld een warm kersenpitkussentje) kan ook de spieren losser maken.
Toepassen van warmte en koude: Direct na het ontstaan van de kramp kan een koude reep of ijskompres op de nek gelegd worden om de acute pijn en eventuele ontsteking te verminderen (2). Gebruik het ijs 10-15 minuten en stop als het te koud wordt. Na 1-2 dagen kun je juist warmte proberen: een warme douche, een verwarmingskussen of warm bad ontspant de spieren, verhoogt de doorbloeding en verlicht pijn (2). Wissel eventueel af: 15 min koud, later 15 min warm.
Ontspanning en rust: Een gespannen geest geeft gespannen spieren. Probeer te ontspannen door een warm bad, meditatie of rustige ademhalingsoefeningen. Ga liggen met een goed kussen onder je hoofd en een kussen onder de knieën om de lendenwervelkolom te ondersteunen. Zo krijgt je nek optimale rust en blijft hij in een natuurlijke stand. Neem korte pauzes als je lang zit; even opstaan en rekken (zonder teveel kracht te zetten) helpt.
Pijnstilling (indien nodig): Overleg met een apotheker of arts over pijnstillers. Sommige bronnen raden aan om eventueel een NSAID (bijv. ibuprofen of diclofenac) te gebruiken bij hevige pijn (2). Deze middelen kunnen de pijn dempen en de ontstekingsreactie verminderen. Ze zijn vooral nuttig in de eerste dagen. Neem dergelijke medicijnen altijd volgens voorschrift en niet langer dan nodig.
Als de kramp voorbij is, kun je de spieren los houden met lichte oefeningen of een massage. Voor thuis kun je hiervoor een nekmassage apparaat, zoals een massage gun, gebruiken.
Hoe voorkom je nekkramp?
Voorkomen is beter dan genezen. Je kunt de kans op kramp in je nek verkleinen met een paar eenvoudige aanpassingen in leefstijl en houding:
Ergonomische werkhouding: Zorg dat je scherm op ooghoogte staat zodat je recht voor je uit kijkt. Gebruik een bureaustoel met ondersteuning in de lenden en rug. Let erop dat je je schouders niet optrekt tijdens het werken. Neem om het halfuur even een pauze om je nek los te maken en kort rond te lopen. Een korte nekrol of kin-naar-borst rek kan wonderen doen.
Goede slaaphouding: Een kussen van de juiste hoogte is erg belangrijk om je nek te laten rusten. Te hoog of te laag zorgt voor overbelasting van de nek. Kies bij voorkeur een ergonomisch nekkussen. Laat je bijvoorbeeld adviseren in de winkel en probeer bij een nieuwe matras of kussen eerst of het fijn ligt.
Hydratatie en voeding: Drink voldoende water, zeker bij intensieve inspanning of warme dagen. Houd je elektrolyten in balans met kalium- en magnesiumrijke voeding (bananen, noten, volkoren producten). Deze mineralen helpen spiersamentrekkingen soepel te laten verlopen.
Vermijd zware lasten aan één kant: Draag niet langdurig zware tassen op één schouder. Dit geeft scheefstaande belasting en kan nek en schouders overbelasten. Gebruik indien mogelijk een rugzak of wissel regelmatig van schouder.
Ontspan bij stress: Probeer spanning en stress te verminderen met ontspanningstechnieken. Denk aan regelmatig ademhalingsoefeningen, yoga of een korte massage. Stressmanagement helpt indirect omdat minder spanning in het bovenlichaam nekkrampen voorkomt (1).
Tip: Houd goed in de gaten wat bij jou persoonlijk nekkramp triggert. Als je na een avond internetten merkt dat je nek stijf aanvoelt, pas dan je zithouding aan. Of neem een warme douche na een zware trainingsdag. Door bewuste aandacht voor wat je dagelijks doet, kun je veel ongemak vermijden.
Conclusie
Nekkramp is een vervelende klacht die meestal door eenvoudige oorzaken ontstaat (zoals een verkeerde houding of overbelasting). Gelukkig zijn er veel zelfhulpmaatregelen zoals stretching, warmte en massage om de kramp op te lossen. Door bewust te letten op je houding, hydratatie en ontspanning kun je toekomstige aanvallen voorkomen. Mocht nekkramp toch regelmatig optreden, dan kan professionele hulp (fysiotherapeut of huisarts) aanvullende adviezen en oefeningen bieden voor langdurige verlichting.
Naast dit artikel over kramp in je nek hebben we nog veel meer interessante artikelen voor jullie geschreven. Onderstaande opties zijn vast ook interessant voor je!
Boy Nijland combineert meer dan tien jaar ervaring in sport, voeding en gezondheid met een kritische blik op informatie. Hij baseert zijn artikelen altijd op wetenschappelijk onderbouwde bronnen en heeft inmiddels zoveel boeken doorgenomen, dat dit gelijk zou staan aan meerdere relevante opleidingen. Hij deelt zijn kennis om anderen te inspireren en te ondersteunen bij het verbeteren van hun gezondheid. Voor vragen kun je hem bereiken op info@bluerecovery.nl.
Ga naar de inhoud 
