Ga naar de inhoud 
Heb je wel eens last van gespannen spieren, hoofdpijn of rugpijn? Misschien heb je gehoord dat drukpuntmassage (ook bekend als acupressuur of shiatsu) zulke klachten kan verlichten. Drukpuntmassage is een eeuwenoude techniek uit de traditionele Chinese geneeskunde waarbij de masseur op specifieke punten op het lichaam drukt om energiebanen (meridianen) te stimuleren. Deze techniek kan helpen bij chronische pijn, stress, slapeloosheid en zelfs bij de bevalling. In dit artikel lees je wat drukpuntmassage precies is, hoe het werkt en voor welke klachten je het kunt gebruiken. Geïnteresseerd? Lees vooral verder!
Drukpuntmassage is een overkoepelende term voor massagevormen waarbij gericht druk wordt uitgeoefend op specifieke punten (acupunten) op het lichaam. In de traditionele Chinese geneeskunde wordt aangenomen dat het lichaam is doorkruist met meridianen waarlangs qi (levensenergie) stroomt.
Volgens de traditionele Chinese geneeskunde kan druk op acupunten helpen om de balans in de energiestroom (qi) te herstellen, wat volgens deze theorie klachten zou verlichten. Wetenschappelijk gezien worden de effecten verklaard door zenuw- en hormoonreacties, niet door een aantoonbare ‘energiebaan (1).
Drukpuntmassage verschilt van westerse massagevormen (zoals Zweedse massage) doordat het niet primair op spieren of bindweefsel werkt, maar op energiebanen en reflexzones (1).Toch overlappen sommige technieken: zowel drukpuntmassage als diepe spiermassage kunnen diepe ontspanning geven.
Tip: gun jezelf thuis een weldadige drukpuntmassage met een massage gun. Als je elke spiergroep maar één à twee minuten behandelt, merk je vaak meteen verlichting en ontspanning en daarnaast heeft onze Blue Recovery massage gun specifieke opzetstukken om de drukpunten in het lichaam te behandelen.
Ondanks het traditionele karakter van drukpuntmassage zijn er tegenwoordig wetenschappelijke verklaringen voor de werking. Verschillende theorieën beschrijven hoe acupressuur pijn kan verminderen en ontspanning bevordert:
Deze mechanismen verklaren waarom drukpuntmassage zowel lokaal (bijvoorbeeld bij rugpijn) als systemisch (zoals bij stress) effect kan hebben. Naast neurologische en hormonale processen speelt ook ontspanning een grote rol; wanneer je je veilig en ontspannen voelt, daalt je stressrespons en nemen pijn en spierspanning af.
Drukpuntmassage wordt vaak gebruikt voor de behandeling van chronische pijn, waaronder lage rugpijn, nekpijn en artrose. Uit een systematische review bleek dat acupressuur bij 486 patiënten met chronische lage‑rugpijn leidde tot significant minder pijn en langdurige verlichting (1). Bij knieartrose verbeterde acupressuur de functie, verminderde zwelling en verminderde het gebruik van NSAID’s (1). In andere studies hielpen shiatsu en auriculaire acupressuur bij nek‑, rug‑ en schouderpijn en bleken kosteneffectief (1). De combinatie van massage en reflexologie kan bovendien spierspanning verminderen, de beweeglijkheid vergroten en sportblessures sneller laten herstellen (3).
Acupressuur heeft ook psycho‑emotionele effecten. Het kan angst en depressieve klachten verminderen doordat het stresshormoon cortisol daalt en het serotonineniveau stijgt (1). Studies toonden aan dat auriculaire acupressuur postpartum vrouwen helpt bij het verminderen van depressie en angst (1). Bij studenten bleek acupressuur op Shenmen‑ en endocriene punten effectief tegen examenspanning (1). Daarnaast bevordert drukpuntmassage de slaap bij mensen met slapeloosheid, doordat het de parasympathische activiteit verhoogt (1).
Een bijzonder toepassingsgebied is de zwangerschap en bevalling. Continu lichte druk op het SP6‑punt (boven de enkel) kan tijdens de bevalling de pijnscore op een visuele analoge schaal verlagen en de behoefte aan oxytocine verminderen (1). Reflexologie op de voeten bevordert ontspanning en verlaagt het cortisolgehalte, wat positief kan zijn voor de weeën (1). Ook postnatale klachten zoals hevige menstruatiepijn en borstspanning na een keizersnede reageren goed op acupressuur (1).
Wist je dat: er speciale Shiatsu-massageapparaten bestaan waarmee je gericht drukpuntmassages kunt uitvoeren op bijvoorbeeld je nek of rug? Zo geef je jezelf thuis een ontspannende Shiatsu-behandeling.
Ben je zwanger en overweeg je drukpuntmassage (of wel accupressuur)? Overleg dan altijd met je verloskundige of gynaecoloog. Lichte druk op bepaalde punten kan helpen om de bevalling op gang te brengen of draaglijker te maken, maar sommige punten moeten juist vermeden worden in de vroege zwangerschap.
Uit onderzoek blijkt dat acupressuur op SP6 en LI4 de duur van de ontsluiting verkort en het aantal keizersnedes vermindert (1). Een andere studie liet zien dat reflexologie tijdens de bevalling de pijn aanzienlijk verminderde en de afgifte van kalmerende hormonen verhoogde (1). Postnataal kan acupressuur helpen bij de behandeling van zware menstruatiepijn, borststuwing en postpartum depressie (1).
Let wel: gebruik acupressuur nooit als vervanging van medische begeleiding. Vooral bij complicaties, hoge bloeddruk of ernstige rug‑ en bekkenpijn is professionele zorg essentieel. Een gespecialiseerde doula, shiatsutherapeut of fysiotherapeut kan je begeleiden bij veilige drukpuntmassage tijdens zwangerschap.
Een van de voordelen van drukpuntmassage is dat je deze techniek tot op zekere hoogte zelf kunt leren. Hieronder enkele tips voor het uitvoeren van acupressuur thuis:
Wil je je verdiepen in drukpuntmassage? Dan kun je een drukpuntmassage cursus of opleiding volgen. Verschillende opleidingsinstituten in Nederland, zoals de Nederlandse Shiatsu Academie of beroepsopleidingen voor acupunctuur, bieden trainingen aan. Tijdens een opleiding leer je anatomie, meridiaanleer en veilige technieken. Zoek naar opleidingen met een NGS‑ of Zhong‑certificering om de kwaliteit te waarborgen.
Drukpuntmassage is in de regel veilig, maar er zijn enkele contra‑indicaties om rekening mee te houden:
Een drukpuntmassage mag daarnaast nooit de reguliere behandeling vervangen. Gebruik het altijd als aanvulling op fysiotherapie, medicijnen of psychologische hulp. Informeer je therapeut altijd over bestaande aandoeningen, medicatie en zwangerschap.
Drukpuntmassage stimuleert specifieke punten op het lichaam, ook wel acupunten genoemd. Door hier korte tijd druk op te geven, worden zenuwbanen geactiveerd die pijnprikkels kunnen verminderen, de doorbloeding bevorderen en het lichaam helpen ontspannen.
De werking wordt verklaard door de Gate Control Theory en hormonale reacties. Druk op een acupunt activeert snel geleidende zenuwvezels, waardoor pijnsignalen worden geremd. Tegelijk stijgt de afgifte van endorfine en serotonine, wat zorgt voor ontspanning en een beter gevoel van welzijn.
Shiatsu betekent letterlijk “vingerdruk” en komt uit Japan. De therapeut oefent ritmische druk uit met vingers, handpalmen of ellebogen langs energiebanen (meridianen). Deze methode combineert druk met zachte strekkingen en helpt bij spanningsklachten en vermoeidheid.
Ja, lichte vormen van drukpuntmassage kun je zelf toepassen. Gebruik je duim of wijsvinger en geef gedurende 30 seconden tot 2 minuten druk op een punt. Verder kun je ook een massage apparaat gebruiken om je hierbij te helpen.
De belangrijkste drukpunten bevinden zich verspreid over het hele lichaam. Bekende voorbeelden zijn LI4 tussen de duim en wijsvinger, dat vaak wordt gebruikt bij hoofdpijn en spanning, ST36 onder de knieschijf dat de energiebalans en spijsvertering ondersteunt, SP6 net boven de enkel dat helpt bij slaapproblemen en menstruatieklachten, en GV20 boven op het hoofd dat bijdraagt aan rust en concentratie.
Voor stressreductie zijn vooral de punten Shenmen (HT7) aan de pols en Yintang, tussen de wenkbrauwen, bekend. Door lichte druk op deze punten te geven, kan de hartslag dalen en het parasympathisch zenuwstelsel worden geactiveerd, wat ontspanning bevordert.
In het hoofd liggen onder andere de punten Yintang (tussen de wenkbrauwen), Taiyang (bij de slaap) en GV20 (boven op het hoofd). Deze punten worden vaak gebruikt bij hoofdpijn, spanning en concentratieproblemen.
Drukpunten in de rug liggen langs de Bladder-meridiaan die volgens de traditionele Chinese geneeskunde verbonden is met organen en emoties. Door druk op deze punten te geven, kunnen spieren ontspannen en kan spanning in de onderrug of schouders afnemen.
Traditioneel worden 18 pijnpunten beschreven bij fibromyalgie, verdeeld over nek, schouders, rug, borst en heupen. Deze tender points zijn niet exact dezelfde als acupunten, maar worden wel gebruikt om pijngevoeligheid te meten.
Boy Nijland combineert meer dan tien jaar ervaring in sport, voeding en gezondheid met een kritische blik op informatie. Hij baseert zijn artikelen altijd op wetenschappelijk onderbouwde bronnen en heeft inmiddels zoveel boeken doorgenomen, dat dit gelijk zou staan aan meerdere relevante opleidingen. Hij deelt zijn kennis om anderen te inspireren en te ondersteunen bij het verbeteren van hun gezondheid. Voor vragen kun je hem bereiken op info@bluerecovery.nl.
